Bùng nổ từ đầu thập niên 2010 với sự khai sinh của Vũ trụ Điện ảnh Marvel (MCU), các vũ trụ siêu anh hùng trên màn ảnh đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu với đông đảo khán giả. Điểm chung của chùm tác phẩm là sự gắn bó mật thiết với nguyên tác truyện tranh, được đầu tư kinh phí lớn và nhắm đến mục tiêu “một vốn bốn lời”.
Gánh nặng của vũ trụ siêu anh hùng
Tuy nhiên, sau hơn một thập kỷ nở rộ, đánh dấu bằng cuộc cạnh tranh giữa MCU và Vũ trụ Mở rộng DC (DCEU), mỗi vũ trụ điện ảnh siêu anh hùng đang phải gánh trên vai không ít áp lực. Bởi, như cổ nhân đã dạy, “người khôn nói lắm dẫu hay cũng nhàm”.
Trong 13 năm qua, MCU đã tung ra thị trường 25 bom tấn siêu anh hùng (bao gồm cả Spider-Man: Homecoming và Spider-Man: Far From Home). Theo số liệu từ The-Numbers, chùm phim thu về gần 23,3 tỷ USD từ phòng vé toàn cầu, cao gấp 4,6 lần tổng kinh phí sản xuất 5 tỷ USD. MCU có 9 tác phẩm đạt doanh thu trên 1 tỷ USD, chiếm 36%.
Trên bảng tổng sắp doanh thu, bom tấn Avengers: Endgame (2019) hiện giữ vị trí tác phẩm điện ảnh có doanh thu cao thứ hai lịch sử với 2,79 tỷ USD. Tính đến hết tháng 9, MCU chiếm trọn hai vị trí đầu bảng phim ăn khách nhất phòng vé Bắc Mỹ 2021 với Shang-Chi and the Legend of the Ten Rings (186,7 triệu USD) và Black Widow (183,48 triệu USD).
MCU xứng danh vũ trụ điện ảnh “con nhà người ta” khi vừa bỏ túi doanh thu khổng lồ vừa làm đẹp lòng giới phê bình và khán giả (MCU có 11 tác phẩm được hơn 90% cây bút phê bình Rotten Tomatoes chấm điểm tích cực. Con số chiếm 44% tổng số phim đã ra mắt). Tuy nhiên, vị thế hàng đầu cũng tạo ra nhiều áp lực.
Phim siêu anh hùng Marvel thường xuyên xuất hiện trong danh sách đề cử Oscar. Tuy nhiên, các tác phẩm mới được ghi công tại hạng mục kỹ xảo hình ảnh hay hóa trang, làm tóc và chưa một lần chiến thắng. Mới đây, tại lễ trao giải Primetime Emmy 2021, TV series WandaVision đã giành ba chiến thắng ở các hạng mục phục trang, nhạc nền và thiết kế bối cảnh. Trước đó, tác phẩm nhận nhiều đề cử quan trọng như nam chính xuất sắc, nữ chính xuất sắc, nữ phụ xuất sắc…
Giá trị nghệ thuật trong phim siêu anh hùng Marvel luôn là chủ đề gây tranh cãi, nhất là khi đặt dưới tiêu chuẩn khắt khe của nhiều nhà làm phim kỳ cựu. Hồi giữa tháng 9, trả lời phỏng vấn tờ El Mundo của Tây Ban Nha, đạo diễn Denis Villeneuve từng ví von phim siêu anh hùng Marvel với xác sống.
Indian Express dẫn lời Villeneuve: “Có lẽ vấn đề nằm ở chỗ chúng ta đang bị đặt trước quá nhiều bộ phim giống nhau đến từ Marvel Studios. Các phim sau đều trông như được xào xáo lại từ phim trước vậy. Có lẽ dòng phim này đang dần biến thành một dạng xác sống…”.
Hồi tháng 10/2019, Scorsese từng chia sẻ trên Empire: “Tôi không xem chúng. Đã cố nhưng không thể. Đó không phải điện ảnh. Chân thành mà nói, hình dung gần nhất của tôi về phim Marvel là công viên giải trí theo chủ đề. Đó không phải thứ điện ảnh nơi một người tìm cách truyền đạt cảm xúc và những trải nghiệm tâm lý của mình tới người khác”.
